|
ABDEST
Abdest,
belli organları usulüne uygun olarak yıkamak ve meshetmek suretiyle
yapılan bir temizliktir.
Abdest her şeyden önce her türlü pislik ve kirlilikten kurtulmak, yani
maddî ve manevî bütün pislik ve mikroplardan uzak kalmak için İslam'ın
emrettiği önemli bir ibadettir. Mikrobun en kolay ürediği yer ağızdır.
Ağızdan başlayarak el, yüz ve ayakların günde beş defa temizlenmesi
İslam'ın temizliğe verdiği önemi gösterir. Böylelikle İslam yüzyıllar önce
temizliğin üzerinde durup insanoğlunu maddî-manevî her türlü pislik ve
mikroptan korumayı hedeflemiştir. Bunun yanında abdest alan bir insan,
kendini manen temiz ve rahat hisseder ve bu güzel his ve temiz duyguyla
Allah'a ibadete durur. Bu da ruhun temizliğini sağlamaktadır. İnsanın
yaratılış gayesi olan Allah'a kulluk böyle bir temizleme ameliyesi ile
başlayınca insanoğluna vereceği zevk ve rahatlığın değeri sonsuzdur.
İnsan abdestle bedenen ve manen temizlendikten sonra Allah'ın huzuruna
çıkar. Böyle bir temizlenme ile günlük bütün yorgunlukları ve yükleri
geride bırakır.
Abdest almakla, dünyevî ve uhrevî bir çok fazilet ve güzellikler elde
edilir. Hz. Peygamber (s.a.s.) abdestle ilgili olarak şöyle buyururlar;
"Bir müslüman abdest alıp yüzünü yıkadığında, yüzündeki azaların
işlediği bütün günahları; el ve ayaklarını yıkadığında el ve ayaklarıyla
işlediği bütün hata ve günaları, su damlalarıyla beraber akıp gider ve
kendiside tertemiz olur. Hatta kirpik ve tırnak diplerindeki günahlarından
eser kalmaz. Adap ve erkanına uymak suretiyle abest alıp kıbleye dönerek:
"Eşhedü en la ilahe illallahü vahdehu la şerike leh ve eşhedü enne
Muhammeden abdühü ve Rasülühü" diyen bu kul için cennet kapıları
açılmıştır; o, cennet kapılarının dilediğiden içeri girer. "(Müslim Tahare,
32, 33; Tirmi Tahare, 2).
Abdestsiz Olarak Yapılması Yasak Olan Hususlar:
1- Namaz kılmak.
2- Kur'an-ı Kerim'e el sürmek.
3- Tilavet secdesi yapmak.
4- Cenaze namazı kılmak.
5- Kabe'yi tavaf etmek.
Abdestin Farzları
1 - Yüzü Yıkamak
Yüzün bir defa yıkanması farzdır. Yüzün sınırları, saçın bittiği
yerden sakal veya çene altına, kulakların köklerine kadar olan bölümdür.
Gözlerin içine suyun ulaştırılması gerekmez. Ancak abdest alırken gözler
sıkılmaz, tamamen açık bırakılmaz. Normal bir şekilde yüz yıkanır.
Dudaklar yumulduğu zaman, dışarda kalan kısımlar yüzün sınırlarıdır.
Sakal, bıyık ve kaşın altına suyu ulaştırmak gereklidir.
2- Kolları Yıkamak
Parmak uçlarından kol dirseklerine kadar -dirsekler de dahil- olan
kısmı bir defa yıkamak farzdır. Eğer iğne ucu kadar kuru bir yer kalırsa
veya tırnağının altına suyu geçirmeyecek (hamur, boya, çamur vb.) bir
madde bulunursa, abdest alınmış sayılmaz. Ancak boyacıların
tırnaklarındaki boyalardan kaçınmanın mümkün olmamasından dolayı bunlar
abdeste zarar vermez. Tırnaklar parmak uçlarından dışarı taşacak kadar
uzamış olursa o fazlalığı da yıkamak gerekir. Bir kimse abdest aldıktan
sonra bu uzamış tırnağı keserse abdestini yenilemesi gerekmez. Parmakta
yüzük var ve bu geniş ise abdest alırken bunu oynatmak sünnet, eğer yüzük
dar ve altına su geçirmeyecek kadar parmağa oturmuşsa onu oynatmak
farzdır.
3- Başı Meshetmek
Mesh, sözlükte eli bir şeyin üzerinden geçirmek demektir. İbadet
hukukunda ise suyun bir vücut organına isabet etmesidir. Başın
meshedilmesindeki farz oranı alın miktarıdır. Bu miktar ise başın dörtte
biridir. Meshederken üç veya daha fazla parmağı kullanmak gerekir. İki
parmakla yapılan mesh caiz değildir. Başa giyilen sarık veya takke üzerine
meshetmek geçerli değildir. Kadınlar da baş örtüleri üzerine meshedemezler.
4- Ayakları Yıkamak
Sağlam ve çıplak ayakları topuklarıyla birlikte bir defa yıkamak
farzdır. Yaralı veya mestle örtülü ayakları yıkamaya gerek olmayıp sadece
meshetmek yeterlidir. Maide Süresi 6. ayette geçen topuk topuk= ka'b,
ayağın iki tarafından inak kemiğine bitişik kemiktir. Rasulullah (s.a.s.):
"Vay ateşten o topukların haline... " (Buhari, İlim 30; Vudü', 27,29;
Müslim, Tahare, 25-28,30; Ebû Davud, Tahare, 46) buyurduğu ve ayakların
tamamen yıkanmasını emrettiği bilinmektedir. Bir kimsenin ayağında yarık
varsa ve o yarığa su sızdırmayan bir ilaç sürülmüşse, o kimse ayağını
yıkadığı zaman, su yarığın altına geçmezse bu durumda su, ayağa zarar
verecekse abdest yerine getirilmiş sayılır ve bu caizdir. Ancak su zarar
vermiyorsa abdest tam olarak alınmış sayılmaz. Dolayısıyla zarar vermediği
takdirde yarıklara su ulaşacak şekilde yıkamak gereklidir.
ABDESTİN SÜNNETLERİ
1- Abdeste başlarken "Euzu ve Besmele" çekmek.
2- Abdeste niyet etmek.
3- Önce bileklere kadar elleri yıkamak.
4- Misvak kullanmak veya dişleri parmakla ovalamak.
5- Ağıza ve burna üçer defa su vermek. (mazmaza ve istinşak)
6- Kulakları, boynu mesh etmek.
7- Başın tamamını mesh etmek.
8 - Yıkanması gereken uzuvları üçer defa yıkamak.
9- Abdeste organları ara vermeden yıkayarak devam etmek.
10- Sırayı bozmamak.
11- Abdest almaya sağ taraftan başlamak
ABDESTİN EDEBLERİ
1- Abdest alırken başkasından yardım istememek.
2- Abdest alırken suyun sıçramaması için dikkatli davranmak.
3- Kıbleye doğru yönelmek.
4- Gereksiz yere konuşmamak.
5- Niyet ederken dil ile niyet etmek.
6- Her uzvu iyice ovmak.
7- Abdest dualarını okumak.
8- Kullanılmış su ile abdest almamaya dikkat etmek.
9- Her uzvu yıkarken niyeti korumakla birlikte "Bismillah" demek.
10- Kulağı meshederken serçe parmaklarının uçlarıyla kulak deliklerini
meshetmek.
11- Burna ve ağıza suyu alırken sağ eli kullanmak.
12- Sol el ile sümkürmek.
13- Özür sahibi olmayan kimsenin namaz vaktinden önce abdest alması.
14- Abdest bittikten sonra kıbleye karşı ayakta kelime-i şehadet getirmek
ve dua yapmak, biraz su içmek.
15- Durgun ve akarak yer değiştiren sular ile birikinti halindeki sulara
ve Kıble'ye karşı abdest bozulmaz.
ABDESTİ BOZAN DURUMLAR
1- İdrar veya dışkı yollarından yani ön ve arkadan herhangi bir şeyin
çıkması. (İdrar, dışkı, yel, vedi, mezi, meni, kurt vb.)
2- Aklın idrak gücünü gideren hususlar; uyumak, bayılmak, delirmek,
sarhoş olmak vs.dir. Ancak oturduğu yerde kıpırdamadan uyuyan kimsenin
abdesti bozulmaz.
3- Vücudun herhangi bir yerinden kan, irin veya sarı su çıkması ve
etrafına yayılması. Ağızdan akan kana bakılır, şayet bu kan tükrük kadar
veya tükrükten fazla ise abdesti bozulur.
4- Ağız dolusu kusmak.
5- Cinsi münasebette bulunmak.
6- Tam olarak cinsi ilişki olmasa bile kadın ve erkeğin çıplak ve ince
bir elbise ile vucutlarının veya tenasül uzuvlarının birbirine değmesi.
7- Teyemmüm yapan kimsenin su bulması.
8- Namazda sesli gülmek.
ABDESTİ BOZMAYAN DURUMLAR
1- Kişinin ön veya arka yollarından başka vücudunun herhangi bir
yerinden kan çıkıp, bir damla halinde kalması.
2- Kabuk bağlamış bir yaranın kan çıkmadan kabuğunun düşmesi.
3- Yaradan, burundan yahut kulaktan bir vücud kurdunun düşmesi.
4- Tenasül uzvuna (cinsi organına) el sürmek.
5- Kadın vücudunun herhangi bir yerine dokunmak.
6- Ağız dolusu olmayan kusuntu.
7- Ağızdan çıkan balgam.
8- Oturduğu yerde veya namazda uyumak.
9- Ağlamak.
|
